Paddenstoelensupplementen kiezen: soorten, extracten en etiketten vergelijken

Begin met de basisgegevens op het etiket

De voorkant van een potje geeft een samenvatting. De ingrediëntenlijst en de toelichting bij de hoeveelheden laten zien hoe die samenvatting is opgebouwd. Vooral de kleine woorden maken verschil: 500 milligram extract vertelt iets anders dan 500 milligram paddenstoelenmix.

Deze zes gegevens helpen om twee etiketten naast elkaar te leggen:

Het zijn hulpmiddelen voor je vergelijking; niet alles uit deze lijst staat noodzakelijk op de verpakking. Bij een ontbrekend gegeven blijft dat onderdeel onbekend. Een duidelijk etiket hoeft weinig toelichting, maar een losse vermelding als ‘sterk extract’ vult geen ontbrekend gewicht in.

Ook ‘per dagportie’ verdient aandacht. Een fabrikant kan een portie van meerdere capsules bedoelen. Het NVWA-handboek over voedingssupplementen beschrijft hoeveelheidsvermeldingen op basis van zo'n aanbevolen dagelijkse portie. Staat bij het ene product een hoeveelheid per capsule en bij het andere per twee capsules, dan moet je eerst omrekenen. Anders lijkt het verschil groter of kleiner dan het werkelijk is.

De soort en het gebruikte deel uit elkaar houden

Lion's Mane, Reishi en Shiitake zijn herkenbare namen, maar de soortnaam vertelt nog niet welk deel in een supplement is verwerkt. Twee producten kunnen dezelfde paddenstoel vermelden en toch met verschillende grondstoffen zijn gemaakt. De precieze soortaanduiding in de ingrediëntenlijst helpt bovendien wanneer gewone namen op elkaar lijken.

Bij het woord paddenstoel denk je waarschijnlijk aan het zichtbare deel van een schimmel. Dat heet het vruchtlichaam. Het kan sporen vormen: kleine voortplantingsdeeltjes waarmee de schimmel zich verspreidt. Mycelium is het netwerk van fijne schimmeldraden, ook zwamvlok genoemd. Kew beschrijft deze onderdelen als verschillende delen van dezelfde schimmel. Op een supplementenetiket geven ze aan welk materiaal als grondstof is gebruikt.

Bij mycelium speelt nog iets: de schimmel groeit op een voedingsbodem, ook wel substraat genoemd. Als bij het oogsten materiaal van die bodem meegaat, wordt dat onderdeel van het ingrediënt. In onderzoek naar glucaanmetingen uit 2016 beschreven McCleary en Draga bijvoorbeeld myceliumproducten waarin graan van de voedingsbodem was mee verwerkt. Dat graan droeg zetmeel bij. De onderzoekers werkten bij methodeleverancier Megazyme; hun bevinding over deze bereidingen geldt niet automatisch voor elk myceliumproduct.

Daarom zijn ‘mycelium’ en ‘mycelium met voedingsbodem’ geen uitwisselbare omschrijvingen. Het bredere woord biomassa betekent de massa van biologisch materiaal, maar maakt op zichzelf niet duidelijk wat er is geoogst. Voor je vergelijking telt de concrete samenstelling. Alleen op basis van het woord mycelium of vruchtlichaam kun je geen algemeen kwaliteitsoordeel vellen.

Bij een mix komt daar de verdeling tussen soorten bij. Een fictieve mix van 600 milligram met drie paddenstoelen bevat niet vanzelf 200 milligram van elke soort. Die verdeling is alleen bekend als de afzonderlijke gewichten worden vermeld. Een lange lijst soortnamen vertelt dus iets over de variatie, terwijl de hoeveelheid per soort een aparte vraag blijft.

Poeder, extract en extractverhouding begrijpen

Een capsule kan gevuld zijn met gemalen paddenstoel, met extractpoeder of met een mengsel. ‘Poeder’ beschrijft hoe het ingrediënt eruitziet. Bij ‘extract’ gaat het om de bereiding: stoffen zijn met een vloeistof uit de grondstof gehaald. Ook zo'n extract kan vervolgens worden gedroogd tot poeder. Poeder en extract zijn daardoor geen twee vormen die elkaar uitsluiten.

Voor extractie kan bijvoorbeeld water of alcohol worden gebruikt. Bij dubbele extractie gaat het om twee extractiestappen. Een laboratoriumpublicatie uit 2024 beschrijft een bereiding met eerst alcohol en daarna water. Dat is een concreet voorbeeld van het proces; de term op een ander product vertelt niet vanzelf dat precies dezelfde werkwijze is gevolgd.

Een aanduiding als ‘dubbel geëxtraheerd’ beschrijft dus een bewerking. Ze bewijst op zichzelf geen betere opname of sterker effect. Voor het vergelijken van twee capsules zijn ook het extractgewicht en de gemeten samenstelling nodig.

Wat een verhouding zoals 10:1 beschrijft

Een extractverhouding laat zien hoeveel grondstof is gebruikt om een bepaalde hoeveelheid extract te maken. Bij 10:1 gaat het om tien delen grondstof tegenover één deel verkregen extract. Het eerste getal hoort bij de bereiding, het tweede bij wat die bereiding oplevert.

Neem een fictieve capsule met 300 milligram extract, gemaakt uit 3.000 milligram droge grondstof. Dat past bij een verhouding van 10:1. De capsule bevat 300 milligram extract; de 3.000 milligram beschrijft de grondstof die daarvoor is gebruikt. Beide getallen optellen tot 3.300 milligram zou dezelfde bereiding twee keer meetellen. Ook kun je van tien delen grondstof geen tienvoudige werking afleiden.

De EMA-richtlijn voor kruidengeneesmiddelen maakt daarbij een nuttig onderscheid: het extract zonder hulpstoffen en het totale extractmateriaal mét hulpstoffen. Je kunt voor de eerste vorm de woorden native of genuine tegenkomen. Als een fabrikant hulpstoffen heeft toegevoegd, is het totale poedergewicht dus niet hetzelfde als het gewicht van het extract zonder die toevoegingen. De richtlijn geeft technische definities voor geneesmiddelen; ze is geen goedkeuring van het supplement dat je bekijkt.

Om twee verhoudingen eerlijk te vergelijken, moeten ze dezelfde soort gewicht beschrijven. Dat betreft zowel eventuele hulpstoffen als de grondstof: die kan droog of vers zijn gewogen. Ontbreekt die toelichting, dan blijft onduidelijk wat je naast elkaar zet. Een hoger verhoudingsgetal lost dat niet op.

Bèta-glucanen en hoeveelheden op dezelfde basis vergelijken

Op een etiket kan ‘30% polysachariden’ staan, of ‘30% bèta-glucanen’. Die percentages lijken gelijk, maar benoemen verschillende stofgroepen. Polysachariden zijn koolhydraten die uit ketens van suikereenheden bestaan. Bèta-glucanen behoren tot die brede groep. Een meting van alle polysachariden is daarom geen afzonderlijke meting van bèta-glucanen.

Ook zetmeel bestaat uit zulke ketens. Het hoort bij de alfaglucanen, een andere groep dan bèta-glucanen. Dat verklaart waarom het uitmaakt of een laboratorium een brede verzameling koolhydraten meet of de groepen van elkaar onderscheidt. Bij de glucaantest van Megazyme worden totale glucanen en alfaglucanen apart bepaald; het verschil wordt gebruikt voor de berekening van bèta-glucanen.

Voor een vergelijking is vooral van belang dat twee percentages over dezelfde stoffen gaan en op een vergelijkbare manier zijn bepaald. Methodeontwikkelaar Megazyme wijzigde zijn protocol in oktober 2025. Dat laat zien waarom bij afwijkende rapporten ook de gebruikte methodeversie van belang kan zijn. Een verschil in uitslag is niet zonder meer een verschil tussen de paddenstoelen zelf.

Reken met het deel waarop het percentage slaat

Een percentage zegt welk deel van een hoeveelheid uit een bepaalde stof bestaat. Voor milligrammen heb je dus ook het gewicht nodig. Hieronder gebruiken we twee fictieve capsules; dezelfde voorbeelden komen terug in de vergelijking aan het einde.

Capsule A bevat 500 milligram extract met 30% bèta-glucanen. Dertig procent van 500 milligram is 150 milligram. Als de fabrikant twee capsules per dagelijkse portie vermeldt, levert dat volgens deze gegevens 300 milligram bèta-glucanen per etiketportie op.

Ook capsule B heeft een vulling van 500 milligram, maar die bestaat uit 200 milligram extract en 300 milligram myceliummateriaal. Het etiket vermeldt 30% bèta-glucanen bij het extract. Je rekent dan met 200 milligram: 200 × 30 ÷ 100 = 60 milligram bèta-glucanen uit dat extract.

Over de bijdrage van het myceliummateriaal is in dit voorbeeld niets opgegeven. De totale hoeveelheid bèta-glucanen in capsule B blijft daarom onbekend. De 60 milligram is het berekenbare deel uit het extract. Het zou onjuist zijn om 30% over de volledige capsule te nemen, maar ook om het mycelium zonder meetgegevens als nul te tellen.

Een hoger percentage kan bovendien samengaan met minder milligrammen wanneer het extractgewicht lager is. Het percentage en dat gewicht horen bij elkaar. De uitkomst beschrijft de inhoud volgens het etiket; de genoemde capsuleaantallen zijn rekenvoorbeelden en geen advies over hoeveel je moet gebruiken.

Wat een analyserapport en keurmerk kunnen aantonen

Een analyserapport kan een getal op het etiket onderbouwen. Je ziet dan welk monster is onderzocht, hoe dat is gedaan en wat eruit kwam. Zo'n rapport heet ook een Certificate of Analysis, vaak afgekort tot COA. Het wordt pas bruikbaar voor jouw vergelijking wanneer het te koppelen is aan het genoemde product of ingrediënt.

Daarvoor horen een paar gegevens bij elkaar: de naam van het onderzochte monster, het batchnummer, de analysedatum, de gebruikte methode en het resultaat met de eenheid. Een batch is een productiepartij. Via het nummer kun je nagaan op welke partij een rapport betrekking heeft. Een document over een grondstof uit een andere partij onderbouwt niet vanzelf de inhoud van de capsule die je bekijkt.

Ook binnen een passend rapport heeft elke test een eigen vraag. Een glucaanbepaling onderzoekt de samenstelling. Onderzoek naar verontreinigingen, zoals zware metalen, vraagt om andere analyses. Een uitslag voor bèta-glucanen geeft daarom geen antwoord op alle kwaliteitsvragen. Bij een vermelding als ‘getest’ maakt juist de toevoeging waarop getest is de informatie bruikbaar.

Dat etikettekst en gemeten samenstelling uit elkaar kunnen lopen, blijkt bijvoorbeeld uit een Amerikaanse studie uit 2017. De onderzoekers kochten in 2015 negentien batches Reishi-supplementen; vijf kwamen volgens hun controles overeen met de etiketgegevens. Die beperkte, oudere steekproef zegt niets over het huidige Vitaa-assortiment. Ze illustreert wel waarom een productomschrijving en een meting verschillende soorten informatie zijn.

Een biologisch keurmerk beantwoordt weer een andere vraag. Het Europese biologische logo hoort bij gecertificeerde productie en bijbehorende regels voor onder meer verwerking en opslag. Naast het logo staat een code van de controleorganisatie. Een specifiek bèta-glucaangehalte of gezondheidseffect volgt er niet uit.

Samenstelling is iets anders dan bewezen werking

Met een goed etiket en een passend analyserapport kun je veel over de inhoud weten. Dat blijft een andere vraag dan wat het supplement bij mensen doet. Een laboratorium dat 150 milligram bèta-glucanen in een capsule berekent, heeft daarmee geen gezondheidsvoordeel bij een gebruiker aangetoond.

Ook het woord ‘onderzoek’ kan verschillende dingen betekenen. De glucaanstudie die hierboven is genoemd, gaat over een meetmethode. Een proef met cellen of micro-organismen onderzoekt wat onder bepaalde laboratoriumomstandigheden gebeurt. Onderzoek met mensen kan gebruik en uitkomsten bij deelnemers bekijken. Die opzetten beantwoorden elk hun eigen vraag; de uitkomst van de ene proef vervangt de andere niet.

Bij een verwijzing naar onderzoek telt daarom wat precies is onderzocht. Dezelfde soortnaam is daarvoor onvoldoende. Een studie met een bepaald extract kan een andere bereiding en hoeveelheid gebruiken dan het supplement op tafel. Ook de deelnemers en de duur van het onderzoek bepalen op welke situatie een bevinding betrekking heeft. Zonder die aansluiting kun je het resultaat niet rechtstreeks op een ander product toepassen.

Dat helpt om producttaal te beoordelen. Woorden als ‘medicinaal’ geven op zichzelf geen bewijs dat een supplement als geneesmiddel is toegelaten. De NVWA maakt onderscheid tussen levensmiddelen en producten die als geneesmiddel worden gepresenteerd. Een indrukwekkende naam neemt de vraag naar passend bewijs dus niet weg.

Capsules, poeder en etiketporties praktisch vergelijken

Voor de praktische vormkeuze maakt het verschil of een hoeveelheid al is afgemeten. Een capsule bevat een vaste vulling; los poeder meet je af volgens de aanwijzingen van de fabrikant. Het ingrediënt kan in beide gevallen extractpoeder zijn. De keuze tussen een pot capsules en een pot los poeder zegt daardoor weinig over de bereiding zelf.

Bij capsules staat het aantal stuks los van de inhoud per stuk. Zestig capsules met een kleinere vulling zijn een andere verpakking dan zestig capsules met een grotere vulling. Bij los poeder zie je meestal een totaalgewicht. Om te bepalen hoeveel aangegeven porties daarin zitten, heb je daarnaast het gewicht per portie nodig.

Stel dat een fictieve pot 60 gram poeder bevat en de fabrikant een portie van 2 gram vermeldt. Dat zijn dertig etiketporties. Voor een vergelijking met capsules kun je op dezelfde manier rekenen. Zo worden een gewicht in grammen en een aantal capsules allebei uitgedrukt in het aantal porties uit de verpakking.

De prijs per etiketportie uitrekenen

Deel de verpakkingsprijs door dat aantal porties. Een lagere potprijs hoeft dan geen lagere prijs per aangegeven portie te betekenen. Dat zie je in deze twee fictieve prijsvoorbeelden:

De eerste berekening is €30 gedeeld door dertig porties. Voor de tweede deel je €24 door twintig porties. Het verschil wordt zichtbaar doordat je de verpakkingsprijs en het etiketaantal samen gebruikt.

Dit vergelijkt de kosten van de door elke fabrikant aangegeven portie. Het maakt die porties inhoudelijk niet gelijkwaardig: ze kunnen verschillende ingrediënten en hoeveelheden bevatten. Zelf het capsuleaantal aanpassen om de prijzen gelijk te trekken, maakt van een rekensom een gebruikskeuze. De voorbeelden zijn daar niet voor bedoeld.

Wanneer gebruik extra aandacht vraagt

Gebruik je medicijnen, dan is de combinatie met een supplement een vraag voor je apotheker of behandelaar. De NVWA adviseert om vóór gebruik na te gaan of een supplement samengaat met je medicijnen. Een ontbrekende waarschuwing op de verpakking sluit een wisselwerking niet uit.

Voor Reishi noemt Memorial Sloan Kettering Cancer Center een concreet aandachtspunt: in combinatie met antistollingsmiddelen of bloedplaatjesremmers kan het bloedingsrisico toenemen. Dat zijn middelen die de bloedstolling remmen. Deze waarschuwing gaat over die combinatie; ze is geen uitspraak over ieder paddenstoelensupplement.

Met de volledige productnaam, ingrediëntenlijst en aangegeven hoeveelheid kan je apotheker gerichter naar zo'n combinatie kijken. Alleen de naam ‘paddenstoelencomplex’ geeft daarvoor weinig houvast. Neem ook andere supplementen die je gebruikt mee in dat gesprek, zodat duidelijk is welke stoffen samenkomen. Volg de productwaarschuwingen en wijzig voorgeschreven medicatie niet zelf om een supplement te kunnen nemen.

Twee etiketten vergelijken en ontbrekende gegevens navragen

We nemen de fictieve capsules A en B er nog eens bij. Beide vermelden dezelfde Reishi-soort, maar ze verschillen in vulling en in het aantal capsules per aangegeven portie. In deze tabel staat bij elk gewicht en percentage waarop het betrekking heeft.

Dezelfde soortnaam, hetzelfde gewicht aan vulling en hetzelfde percentage leveren hier geen gelijke samenstelling op. Bij A kun je de opgegeven hoeveelheid bèta-glucanen voor de hele etiketportie berekenen. Bij B ontbreekt de bijdrage uit het myceliummateriaal. Een vergelijking van 300 met 60 milligram zou daardoor een bekend totaal naast een deelhoeveelheid zetten.

Het beschikbare rapport bij A maakt de samenstelling beter na te gaan, mits het de genoemde meting onderbouwt. Het maakt A niet automatisch effectiever of geschikt voor jouw gebruik. Andersom bewijst een ontbrekend rapport bij B niet dat de inhoud onjuist is; je kunt de vermelding alleen nog niet op dezelfde manier controleren.

Bij B zijn drie gerichte vragen nuttiger dan een algemene vraag of het een goed product is:

1. Is de totale hoeveelheid bèta-glucanen in de capsule gemeten, inclusief het myceliummateriaal?
2. Bevat dat myceliummateriaal ook een deel van de voedingsbodem?
3. Is er een analyserapport voor deze samenstelling en productiepartij beschikbaar?

Een antwoord kan de vergelijking aanvullen. Blijft het uit, dan blijft dat onderdeel onbekend. Je hoeft het verschil niet alsnog op te lossen met het grootste getal, de langste soortenlijst of het woord ‘sterk’ op de verpakking.

Vitaa verkoopt voedingssupplementen; daarom houden we productinformatie en gezondheidsinformatie strikt gescheiden.

Bronnen

• Royal Botanic Gardens, Kew — The wonderful world of fungi, 2019. Bouw van schimmels.
• EMA — Guideline on quality of herbal medicinal products/traditional herbal medicinal products, revision 3. Definities op pagina 16–17.
• McCleary en Draga — Measurement of β-Glucan in Mushrooms and Mycelial Products, 2016. Journal of AOAC International 99(2), 364–373; DOI 10.5740/jaoacint.15-0289.
• Megazyme — β-Glucan Assay Kit, methode-informatie en bijbehorend protocol. Informatie van de methodeontwikkelaar, inclusief de wijziging uit 2025.
• Wu en collega's — Evaluation on quality consistency of Ganoderma lucidum dietary supplements collected in the United States, 2017. Scientific Reports 7, 7792; DOI 10.1038/s41598-017-06336-3.
• Europese Commissie — The organic logo.
• NVWA — Handboek Voedingssupplementen, verrijkte levensmiddelen en kruidenpreparaten, versie 1.0, 2022. Uitsluitend gebruikt voor de uitleg over de dagelijkse etiketportie.
• NVWA — Verbod op medische claims.
• NVWA — Risico's gebruik voedingssupplementen.
• Memorial Sloan Kettering Cancer Center — Reishi Mushroom, onderdeel Herb-Drug Interactions.
• Ewunkem en collega's — In Vitro Antimicrobial Efficacy Assessment of Ethanolic, Aqueous, and Dual Solvent Extracts of Mushroom Ganoderma lucidum, 2024. Antibiotics 13(12), 1109; uitsluitend de bereidingsmethode in paragraaf 2.2.